Het woningtekort

Ik kan mij overigens herinneren dat in mijn jeugd er ook woningnood was. Kinderen bleven toen na hun trouwen bij hun ouders wonen of ze trouwden pas als ze een woning hadden en dus vele jaren moesten wachten. Het was ‘verplicht’ als je een grote woning had om mensen in huis te nemen. Dit tekort duurde vanaf de oorlog tot in de late jaren zestig. Onder minister Bogaers werd vanaf 1963 de bouw van woningen flink aangepakt. Er kwamen toen jaarlijks 100.000 woningen bij, een aantal dat we nu bij lange na niet halen.

De overheid voerde in 2013 de verhuurdersheffing in voor eigenaren en organisaties (van 50+ sociale woningen gebaseerd op een WOZ-waarde van Euro 305.000) en woningbouwcorporaties. Het gevolg daarvan was dat de huren omhooggingen, huurwoningen gingen in de verkoop en woningcorporaties bezuinigden op het onderhoud. Het aantal nieuw te bouwen huizen liep terug en een deel van de bouwbedrijven ging failliet. In januari 2023 werd deze belasting afgeschaft omdat het investeringsvermogen onder druk kwam te staan.

Onder minister Blok werd het ministerie van Volkshuisvesting in 2010 opgeheven. Blok vond dat er voldoende gebouwd was en dus was een ministerie (van VROM) niet meer nodig. Echter er ontstond een krapte op de woningmarkt en het tekort begon te groeien. De prognose voor 2040 van het woningtekort werd al in 2018 gehaald. Sinds 2024 is er weer een zelfstandig ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (nu minister Mona Keizer).

In onze tijd duurt het bouwen van woningen lang, het kost veel geld en er is een gebrek aan locaties. Er wordt nu gerekend met een gemiddelde bouwtijd van eerste plan tot realisering van 10 jaar. Er waren in 2024 In Nederland 8,325 miljoen huishoudens en 8,204 miljoen woningen.  

Gemiddeld wonen er 2,14 personen per woning. Als dit omhoog zou gaan naar 2,19 dan is het woningtekort opgelost. In 1963 woonde er gemiddeld 3,5 per woning.

De toename van het aantal huishoudens is groter dan de toename van de woningvoorraad. Het geschatte woningtekort is 4,9% of 401.000. Dit aantal zal afnemen na 2027 en in 2039 zal het tekort 2,3% ofwel 218.000 bedragen. Tot 2038 verwacht men een toename van het aantal huishoudens met 886.000, terwijl de toename van de woningvoorraad 1,108 miljoen zal bedragen.

In 2023 bedroeg het geboorteoverschot -6%. Daarentegen kwamen er 336.000 immigranten bij en er verlieten 198.000 emigranten ons land. Er kwamen dus 137.000 mensen bij, de meeste uit Europa. Dus de natuurlijke aanwas nam na 2021 af en het migratiesaldo nam toe. Het totaal aantal inwoners in Nederland is gelijk aan 18.045.532. Er wonen nu meer dan 3,3 miljoen mensen in ons land alleen.

In de afgelopen 10 jaar kwamen er gemiddeld 61.000 woningen per jaar bij. In 2023 werden 88.045 woningen gebouwd, waarvan 73.333 als nieuwbouw. De overige kwamen door splitsing van huizen en de transformatie van kantoren naar woningen. Er verdwijnen ook woningen door sloop en samenvoeging. In 2024 was het aantal iets lager namelijk 82.000 woningen waarvan 69.000 als nieuwbouw.

Het streefcijfer is om 100.000 nieuwe woningen per jaar te bouwen. Om het tekort terug naar 2% te brengen zijn 116.000 nieuwe woningen per jaar nodig (voor lagere en middeninkomens).

Er is een behoefte aan kleine woningen voor alleenstaanden. Er worden echter nog steeds meer grote dan kleine woningen gebouwd.

De bouwkosten lopen op met als gevolg dat woningen steeds duurder worden. De prijzen blijven stijgen ook in landelijke gebieden. Voor veel mensen worden woningen onbetaalbaar.

Veel mensen wonen met zijn tweeën of alleen in een groot huis. Dit soort huizen zou gedeeld moeten kunnen worden door samen te wonen of de woning te splitsen.

Jongeren blijven, ook als ze volwassen zijn, thuis wonen. 26% van hen zou graag elders wonen.

Een nieuwe trend is om tijdelijke woningen te bouwen met kleine oppervlakken, de zogenaamde flexwoningen. In 2024 werden er 6.000 gebouwd. Ze kunnen snel en goedkoop gebouwd worden.
Dit zou een oplossing kunnen zijn voor vijftien of twintig jaar. Daarna loopt mogelijk de behoefte terug. Er is ook een idee om de bouwtijd te verkorten door het gebruik van andere materialen zoals hout. Er zijn al projecten waar de woningen van hout in plaats van steen en beton worden gemaakt. Ook de bouw van seniorenwoningen kan helpen. De senioren laten veelal een groot huis achter.
Het is te hopen dat deze vernieuwingen op brede schaal zullen worden toegepast en dat het woningtekort vermindert.