Analfabetisme
Laten we ons eerst concentreren op Nederland. De cijfers over analfabetisme in ons land verschillen nogal in de diverse bronnen. Het meest betrouwbare cijfer is dat er ongeveer 1,5% analfabeten zijn en dat het totaal aan analfabeten en laaggeletterden in de groep van 16 tot 65 jaar 15,9% ofwel 1,8 miljoen bedraagt. 70% van hen zijn van Nederlandse afkomst. Laaggeletterden hebben minder kans op een baan en zijn deels werkeloos dan wel inactief. De overheid subsidieert en organiseert een programma ‘Tel mee met taal’ om de taalvaardigheid bij laaggeletterden te stimuleren. Met behulp van vrijwilligers kunnen deze mensen een persoonlijke taalmaat of taalcoach krijgen (ik heb dat zelf ook gedaan voor diverse allochtonen).
Het genoemde aantal laaggeletterden is laag ten opzichte van andere landen (gemiddeld 26,1%). In de Verenigde Staten ligt het percentage laaggeletterden op 21% ofwel 43 miljoen inwoners.
Volgens de Wereldbank was het analfabetisme in ontwikkelingslanden in 1999 24%. Een groot deel van deze analfabeten bevindt zich in Zuid-Azië (46%) en Afrika ten zuiden van de Sahara (39%).
In Marokko is het analfabetisme: bij de mannen 22,5%, bij de vrouwen 42,2% (2015) en bij de Arabisch-Berberse bevolkingsgroep zelfs 99%.
Conflictlanden zoals Niger, Tsjaad, Zuid-Soedan en de Centraal-Afrikaanse Republiek hebben hoge analfabetismepercentages onder jongeren.
Overigens is de taalvaardigheid van jongeren vaak veel groter dat van ouderen.
Volgens Unesco wonen er in India en China veruit de meeste mensen van vijftien jaar en ouder "die geen alledaagse teksten kunnen lezen of schrijven": in 2000 waren het er respectievelijk 286 miljoen en 141 miljoen.
Oorzaken en gevolgen van laaggeletterdheid
Laaggeletterdheid kan verschillende oorzaken hebben, zoals het gebrek aan goede scholing, opgroeien in een taalarm gezin of in armoede leven. Ook leerproblemen, zoals bijvoorbeeld dyslexie, en een anderstalige achtergrond kunnen een oorzaak zijn. Dyslexie, een lees- en spellingprobleem, kan leiden tot problemen met technisch lezen, begrijpend lezen en schrijven. Deze problemen kunnen op hun beurt weer leiden tot een lagere lees- en schrijfvloeiendheid, wat de kans op laaggeletterdheid vergroot.
Iemand die laaggeletterd is kan problemen hebben op school of met werken. Ze hebben vaak moeite om een baan te vinden en kunnen niet goed meekomen in de maatschappij.
Het onderwijs bij ons en elders
In Nederland zijn jongens en meisjes leerplichtig van 5 tot en met 16 jaar.
In de meeste landen geldt een leerplicht ook in Afrika maar de leerplicht is veelal korter dan bij ons. Jongens in de ontwikkelingslanden gaan dikwijls eerder van school af om te gaan werken, daar hun vader ze nodig heeft om te helpen op het land.
Volgens Unicef gaan wereldwijd 259 miljoen kinderen niet naar school namelijk 64 miljoen niet naar de basisschool, en 195 miljoen niet naar het middelbaar onderwijs 195 miljoen. Dit betekent dat 90% van alle kinderen naar de basisschool gaat maar slechts 74% kinderen uit armere huishoudens. Circa 70% van alle kinderen van 12 tot 15 jaar maakt de lagere middelbare school af, en slechts 43% van de armere kinderen.
Gelijke kansen op school voor meisjes en jongens wereldwijd zijn een belangrijk mensenrecht, maar er is nog veel werk te doen. In veel landen hebben meisjes minder toegang tot onderwijs en worden ze gedwongen om eerder te stoppen met school of krijgen ze niet de opleiding die ze nodig hebben, waardoor ze economisch afhankelijk blijven.
Wereldwijd gaan meer meisjes niet naar school dan jongens. In 49% van de landen hebben meisjes en jongens gelijke kansen op basisonderwijs; in slechts 42% van de landen op lager middelbaar onderwijs en in 24% van de landen op hoger middelbaar onderwijs.
De kwaliteit van het onderwijs ligt wereldwijd het hoogst in Singapore, blijkt uit onderzoek van de OESO. Een andere bron geeft Singapore als derde na Finland en Canada. Nederland wordt als zevende gerangschikt.
De totale groep hbo/wo-opgeleiden in Nederland was in 2023 40,1% (andere bron 36%) van de 15- tot 75-jarigen.
In Europa heeft Ierland het hoogste opleidingsniveau (wo/hbo) met 49,2% van de 25 tot 75-jaars en 16,4% met alleen basisonderwijs. In Nederland is dat respectievelijk 40,1% en 23,1%. Het gemiddelde in de EU is 31,1% en 23,6%. In Duitsland is dat 30,1% en 15,7% en in Italië is dat slechts 18,2 en 42%.
Het wereldwijde opleidingsniveau is erg divers en afhankelijk van een aantal factoren, waaronder het land, de leeftijd en de socio-economische status van individuen. Wereldwijd is er echter een grote kloof tussen landen en regio's, waarbij sommige landen een veel hoger opleidingsniveau hebben dan andere. Getallen heb ik echter niet gevonden.
Literatuur
‘Alfabetisme in de wereld’, indexmundi.com
‘Aandeel met lage taalvaardigheid stabiel’, lezen.nl (12 dec 2024)
‘Index van menselijke ontwikkeling’, nl.wikipedia.org
‘Analfabetisme’, nl.wikipedia.org
‘Over de Europese onderwijsruimte’, education.ec.european.eu
‘Erasmus+, EU programme for education, training youth and sport’, erasmus-plus.ec.europa.eu
‘Ranglijsten/rankings‘, rathenau.nl (4 mrt 2025)
‘Feiten en cijfers over onderwijs‘, planinternationaal.nl
‘Leerplicht’, nl.wikipedia.org
‘Opleidingsniveau van de bevolking’, ocwincijfers.nl (2020)
‘Sociaaleconomische verschillen/Internationaal’, vzinfo.nl (15 apr 2025)
'Nederlanders hebben steeds vaker hbo of universiteit gevolgd', cbs.nl (8 okt 2024)
Dit is maar een deel van de bronnen die ik heb geraadpleegd.
Reactie plaatsen
Reacties