De quotes van Elon Musk over de Engelse Prime Minister Keir Starmer in Engeland en over de AfD in Duitsland en het gesprek op X met haar voorzitter Alice Weidel triggerde deze reactie. Musk heeft een adviseursfunctie om de efficiëntie van de overheid te verbeteren gekregen in de regering van Trump. Hij noemt zich ‘his first buddy’. Zijn politieke kennis en tact lijkt me niet erg ontwikkeld. Hij gebruikt veelvuldig het medium X als zijn roeptoeter. Hij is de rijkste man van Amerika en van de wereld en is goed voor $ 420 miljard. Hij pompte maar liefst $ 118 miljoen in de verkiezingscampagne van Trump. Sinds de winst van Trump is zijn vermogen nog verder gegroeid met $ 20 miljard of meer.
Trump heeft 13 miljardairs in zijn kabinet plus 18 Fox presentatoren en verder een aantal familieleden en vrienden. In hoeverre zij grondige inhoudelijke kennis van hun posten (stafchef, ministers, gezanten, veiligheidsadviseur, milieuagentschap, juridisch adviseur ambassadeurs, CIA-directeur etc.) hebben, is twijfelachtig. Blijkbaar gaat het Trump niet om kennis en kunde maar om loyaliteit. Overigens is een deel van hen in aanraking met justitie geweest. Ik vraag me af of het punt van nevenfuncties, financiële en zakelijke belangen nog een beletsel vormt in de VS.
In de VS is het verschil tussen arm en rijk enorm. Zo is het vermogen van de 1% rijksten net zo groot als dat van de onderste 95%. Het vermogen van de 10 rijksten groeide het afgelopen jaar met 100 miljoen per dag. Wilders zegt sympathie te hebben voor Musk en X. Duitsland en Frankrijk hebben Musk berispt maar de premier van Italië Meloni, die bij de inauguratie van Trump aanwezig was, is positief. Duitsland en Frankrijk zien in deze ultrarijkaard een gevaar voor de democratie.
In Nederland hebben de rijkste 1% een vermogen van circa 23% van het totale vermogen. De groei van de aandelenkoersen hebben het afgelopen jaar daarbij geholpen.
Er zijn 200 miljardairs in de wereld.
Rijkdom en democratie
Wat betekent dit voor de democratie? Hebben ultrarijken meer te vertellen in de democratie dan diegenen met minder vermogen. Ongetwijfeld zullen in de VS lieden met grote donaties aan politici een streepje voor krijgen. Trump kreeg voor zijn verkiezingscampagne van zeer veel miljardairs en zakenconcerns grote bedragen ($ 1 miljoen of meer van elk).
In de VS is gelijkheid ver te zoeken.
Maar ook in Europa neemt het verschil tussen rijk en arm toe.
Waarom zitten rijken in de politiek? Zou dat zijn, zoals in een artikel beweerd wordt, om hun vermogen te beschermen. Of gaat het meer om het verkrijgen van macht. Overigens zaten vroeger ook rijken in het landsbestuur. In de 17e, 18e en eerste helft 19e eeuw waren aristocraten ruim vertegenwoordigd in het bestuur. Aristocraten hoefden niet te werken; zij hadden bezittingen zoals land, boerderijen, e.d., waaruit hun inkomen kwam.
Wat is rijk? We kunnen verschil maken tussen rijk en welvarend. Rijk betekent veel bezittingen en materiele rijkdom; rijken denken in geld. Welvarend betekent dat je een goede levensstijl erop na kan houden, voldoende om goed van te leven. Ik hoop en neem aan dat de welvarenden niet primair aan geld denken maar eerder aan ethiek, aan een andere moraal, en aan duurzame en blijvende welvaart.
Een deel van de groei van enorme vermogens komt deels uit arme landen. Die moeten door afbetaling hun schulden inlossen (met hogere rentepercentages dan gebruikelijk in de Westerse wereld). Het gaat om 920 miljard ofwel vier keer de ontwikkelingshulp. Dit helpt niet om het verschil in welstand tussen rijke en arme landen te verkleinen.
In Nederland is het belastingtarief van erfenissen voor erfgenamen 10%-20% terwijl de belasting op arbeid zelfs 40% is. In veel landen wordt overigens geen vermogensbelasting geheven. Om het verschil tussen arm en rijk te verkleinen zou je de erfenisbelasting en vermogensbelasting moeten verhogen. In het verleden heb ik schande gesproken over de belastingmoraal van de rijkste Nederlander Charlene de Carvalho die vrijwel geen belasting in ons land betaalde. Ze staat slechts op plek 132 van de rijkste wereldburgers. Zie kort artikel op de site over Belastingmoraal van 15 april 2024.
In Nederland hebben de rijken het niet voor het zeggen. In Europa is het aantal rijken in de regeringen beperkt. Ons partijsysteem (behalve bij de eenpersoonspartij van PVV) voorkomt dat mensen met hoge vermogens de dienst uit gaan maken.
De waarschuwing van vicepresident Vance dat als Europa zich met de mening van Musk en zijn platform X bemoeit dat Amerika uit de NAVO zou moeten stappen is onbehoorlijk. Europa moet zich daar niets van aantrekken. Bidens waarschuwing dat de Amerikaanse politiek wordt overgenomen door miljardairs is terecht.
Er komen bijv. in de VS steeds meer regels waarvan vooral de rijken profiteren. Dit vergroot de ongelijkheid en heeft een negatief effect op de democratie. Dat mogen we niet laten gebeuren in Europa.
Literatuur
Rebecca Lake, ‘Het verschil kennen tussen rijk en rijkdom’, sofi-com.translate.goog (11 okt 2024)
Egbert Kalse, ‘Heel NL betaalt mee aan het rechtsherstel voor vermogenden’, nrc.nl (18 sep 2024)
‘Waarom ongelijkheid is een groot probleem’, oxfam-novible
Alexander Bakker, ‘EU opent aanval op Elon Musk en breidt onderzoek naar X uit, maar critici in Brussel vrezen censuur: ’Links is totaal in paniek’ ‘, telegraaf.nl (17 jan 20215)
Mathijs le Loux en Rutger Otto, ‘Eon Musk hielp Trump het Wiite Huis in, nu bemoeit hij zich met Europa’, nu.nl (19 jan 2025)
Peet Vogels, Rijken worden rijker en. hun invloed groeit: ‘minstens dertien miljardairs in regering Trump’, ad.nl (20 jan 2025)
Anouk Boone, ’Elon Musk interviwt Duitse AfD-politica, waarmee hij de EU opnieuw provoceert. ‘Het houdt heel Brussel bezig’, nrc.nl (10 jan 2025)
Juurd Eijsvogel, ‘Agitator Elon Musk vooerziet radicaal-rechts in. europa van een modern tintje’, nrc.nl 910 jan 2025)
Peet Vogels, ‘Vermogen van tiennrijkste mensen ngroeide met gemiddeld 100 miljoen per dag’, ad.nl (20 jan 2025)
Reactie plaatsen
Reacties