In 2020 hield ik een presentatie in onze Probusclub over Democratie en globalisering. Ik was niet erg hoopgevend over de Europese democratie. En ik had gelijk want het zou nog erger worden. De president van Frankrijk Macron vindt dat de toekomst van Europa in gevaar is; de EU is sterfelijk.
En recent is er nogal wat gebeurd in de Westerse samenlevingen. Laat ik eerst opsommen wat onze samenlevingen uit elkaar drijft of gedreven heeft. Daarna probeer ik aan te geven wat we zouden kunnen of moeten doen.
Wat ons uit elkaar drijft?
De oorlogen in Oekraïne, in de Gazastrook en in Libanon zijn een aantasting van de Europese en wereldstabiliteit.
De verkiezing van Trump laat zien dat de democratie in de VS in twee blokken tegenover elkaar staat. Ook Trump’s opmerkingen over de economie en over zijn opmerkingen over dat Panama, Canada en Groenland bij Amerika zouden moeten horen vergroot de onrust. Ook de belangrijke rol, die Elon Musk in de Amerikaanse regering krijgt, voorspelt niet veel goeds. De richting lijkt te gaan in de richting van meer egoïsme, individualiteit en een groter verschil tussen arm en rijk te gaan.
De toenemende afstand van de VS en Europa ten opzichte van China en Rusland en staten in Afrika en Azië heeft invloed op de stabiliteit in de wereld. Ook de opmerkingen van Trump over de NAVO en de samenwerking met de Europese landen voorspelt weinig goeds.
De verrechtsing van de politiek in diverse landen in Europa verzwakt de democratie.
Ook op een lager niveau zien we onrustbarende signalen. De vergroting van de individualiteit wordt ook zichtbaar doordat het verenigingsleven achteruitgaat, zoals het teruglopen van het ledental van politieke partijen, de afvalligheid van de kerk en het afnemen van ledental in clubs.
De vreemde gebeurtenissen op microschaal zoals het inrijden met een auto op mensenmassa’s, het neerschieten van leerlingen en docenten op scholen, het bommen gooien naar huizen, het belagen van politici vergroten de onrust.
Wat houdt onze samenleving bij elkaar en wat moeten doen?
Het verschil tussen arm en rijk is in Europa veel kleiner dan in de VS. Het Europese sociale zorgsysteem is nog intact, terwijl dat in de VS nooit goed is geweest maar dat wat er was steeds slechter wordt. Deze aspecten zijn van groot belang om de samenleving bij elkaar te houden. Solidariteit, tolerantie, vrijheid, gelijkheid en respect zijn belangrijke waarden voor de EU.
Europa is steeds meer op zichzelf aangewezen. Er zijn echter ook dissidente geluiden in Europa met name uit Hongarije met Orban (ook nog goede maatjes met Poetin), Slowakije met Fico en in Polen tot het premierschap van Tusk in september 2024. Dat helpt niet om snelle beslissingen te nemen in de Europese gremia.
De Europese landen zullen zich nauwer moeten aansluiten zowel op politiek, economisch als militair gebied.
We zullen ons teweer moeten stellen tegen de grote techbedrijven (Alphabet (Google), Meta (Facebook), Apple, Amazon, Nvidia, Microsoft) uit de VS met de hoogste beurswaarde. Het eerste Europese bedrijft staat op plaats 14. Op digitaal gebied zullen we niet alles moeten slikken van deze techbedrijven. De rechten op informatie en nieuwe digitale toepassingen in de Europese regio liggen bij ons. We moeten onze eigen industrie stimuleren en eventueel bevoordelen.
Hoe kunnen we onze concurrentiepositie verbeteren in essentiële en strategische sectoren? Het gaat om onze kracht om te innoveren en te vernieuwen. Het komt niet zozeer door te weinig ideeën, als wel door de te ingewikkelde en de te lange weg naar de markt, met name de financiering is een bottleneck. Dit is te stroomlijnen alhoewel dat tijd kost.
Literatuur
Frank Renout, ‘Macron vindt dat toekomst Europa in gevaar is: ‘EU is sterfelijk’ ’, nosnieuws (25 april 2024)
‘Meer betrokken zijn bij Europese project’, op.europa.eu
Reactie plaatsen
Reacties