Wat is het belang van kunst?

Gepubliceerd op 11 september 2024 om 16:59

Ik heb al eerder over kunst geschreven. Van jongs af aan was en ben ik geïnteresseerd in kunst. Het gezin waar ik uit kwam had daar geen enkele belangstelling voor behalve mijn vier jaar oudere broer die kunstzinnig was en mooie dingen met zijn handen kon maken.

Toen ik een jaar of 16 was werd ik lid van openbaar kunstbezit en maandelijks kreeg ik bladen over een kunstwerk met tekst en uitleg.  Op 15 of 16-jarige leeftijd ging ik naar musea zoals het Frans Hals, Teylers en de Vis-en Vleeshal in Haarlem. Ook bezocht ik concerten in het Haarlemse Concertgebouw en toneelstukken in de Stadsschouwburg. Later ging ik naar musea in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam, maar ook verder weg zoals naar Den Bosch, Groningen en het Kroller-Muller op de Hoge Veluwe.

Ik maakte destijds zelf geen eigen kunst, hoewel ik wel af en toe eenvoudige tekeningen maakte.

Later toen ik over de hele wereld reisde ging ik naar musea of uitvoeringen in Sydney (musea en opera), Stockholm toneel en Yogjakarta (concerten) of bezocht oude tempels (in Japan, Guatemala, Thailand, Maleisië, Indonesië).

Al ruim voor mijn pensioen ben ik gaan beeldhouwen in steen wat ik erg leuk vond. Af en toe deed ik ook mee met cursussen boetseren. Later toen beeldhouwen te zwaar voor me werd ben ik overgestapt op schilderen. Ik schilder meestal mensen en soms de natuur. Ik maak kunst voor mezelf. Ik vind het leuk als mensen het leuk of interessant vinden. Veel beeldhouwwerken, boetseerwerken en schilderijen heb ik weggegeven. Ik exposeer eens per jaar in Warmond bij Gluren bij de Buren en soms elders.

Voor mij is kunst heel belangrijk. Ik ben nogal nieuwsgierig naar dingen die ik niet ken, iets dat me verrast of verbaasd. Het mag voor mij iets geks of bizars zijn. Ik kan daar erg van genieten.  Ik vind niet alles mooi. Installatiekunst zoals een kring van stenen of een stel hooibalen met mest ertussen kan mij niet bekoren.
 In de tijd waarin we nu leven realiseer ik me meer dan ooit hoe belangrijk kunst en cultuur is voor mijzelf, maar ook voor de samenleving.
In dit stuk ga ik op het belang van kunst voor ons mensen en voor die samenleving in. 

Hoe oud is kunst?

Er bestaan al rotstekeningen die meer dan 45.000 jaar geleden zijn gemaakt in grotten op het Indonesische eiland Sulawesi.  De tekeningen stellen o.a. een levensgroot wrattenvarken voor.  Die tekeningen werden gemaakt door een van onze voorouders, waarschijnlijk een homo sapiens. Het schrift was toen nog lang niet uitgevonden (5.000-6.000 jaar geleden). Bovendien was de homo sapiens niet lang tevoren uit Afrika weggetrokken. Het kan zijn dat een voorloper van de moderne mens zoals de homo erectus een dergelijke tekening vervaardigde.
Het plafond van een grot in Altamira in Spanje toont 150 tekeningen, die 15.000 jaar geleden werden gemaakt, van bizons, herten, paarden en everzwijnen in de kleuren zwart, oker en rood
En de bekende grot in Lascaux in Frankrijk toont schilderingen van stieren, paarden en herten in zwarte, rode en gele tinten, vervaardigd zo’n 13.000 jaar geleden. Het oudste beeldje van een vrouwenfiguur werd in Oostenrijk gevonden en is 25.000 jaar oud.

Blijkbaar hebben mensen, ook de vroegste mens, altijd een natuurlijke neiging gehad om uit te beelden wat zij zagen. 

Na de prehistorie werd in de oudheid kunst vervaardigd zoals in Mesopotamië (vanaf 4.000 v Chr.; aardewerk en bouwkunst), Egypte (van 3.000 v Chr.- 300 na Chr; hoofden, beelden, wandschilderingen, aardewerk, piramides), de Oude Grieken (1.000 v. Chr.; aardewerk, beelden en architectuur). Daarnaast maakte men sieraden, literatuur, en muziek.

Kunst in Nederland is van recentere datum. De Bataven die vanaf het begin van onze jaartelling in onze contreien woonden maakten sieraden. Pas veel later werden beelden en schilderijen gemaakt. In de Middeleeuwen (15e en 16e eeuw) kwam de schilderkunst op en bereikte een hoog niveau zoals die door kunstenaars is vereeuwigd zoals Lucas van Leyden,  Geertgen tot Sint Jans, Meester van Delft, Albert van Ouwater, e.d.

Wat is het belang van kunst?

 

Belang van kunst voor de mens

Kunst in al zijn vormen is een weerspiegeling van de unieke cultuur en het erfgoed van een gemeenschap. Door middel van kunst kunnen gemeenschappen hun tradities vieren, hun verhalen delen en hun geschiedenis bewaren.


Kunst en cultuur hebben een positieve invloed op onze gezondheid en welzijn. Ze ondersteunen herstel van fysieke en mentale uitdagingen en dragen bij aan zingeving, kwaliteit van leven, vergroten empathie en brengen mensen samen. Dat is belangrijk voor onze positieve gezondheid.

Met kunst kun je gevoelens en herinneringen op andere manieren dan met woorden uitdrukken. Kunst vertelt verhalen, confronteert en schuurt soms. Kunst kan reacties losmaken en oproepen, waardoor dialoog en debat plaatsvinden.

Goede kunst kan een gedachte of gevoel illustreren op een manier die woorden eenvoudigweg niet kunnen geven. Het stelt vragen en geeft misschien zelfs antwoorden. In zekere zin fungeert goede kunst als een spiegel en leert de kijker iets over zichzelf waarvan hij niet wist dat hij het wist.

 

Belang van kunst in het onderwijs

 Onderwijs in kunst, cultuur en erfgoed levert een waardevolle bijdrage aan de algemene en persoonlijke vorming. Leerlingen verwerven kennis, houding en vaardigheden van muziek, dans, drama, beeldende kunst, literatuur en cultureel erfgoed. Ze leren kunst te maken en mee te maken: te verbeelden en te beleven. Ze leren op eigen werk en op werk van kunstenaars te reflecteren. Daardoor leren leerlingen zich kritisch te verhouden tot cultuuruitingen, deze te interpreteren en te plaatsen in een breder perspectief. Ze leren 'ergens iets van te vinden' en zichzelf en de ander te begrijpen. Kunst en cultuur brengt leerlingen in aanraking met andere culturen en kan de blik verbreden.

Voor leerlingen die verder willen en verder kunnen is onderwijs in kunst en cultuur ook een voorbereiding op verwante vervolgopleidingen. Kunstzinnige leeractiviteiten kunnen bijdragen aan opbrengsten als persoonlijke ontwikkeling, zelfbeeld, identiteitsvorming en competenties. Ook kan via kunstonderwijs gewerkt worden aan algemene cognitieve vaardigheden als reflectievermogen, creativiteit en kritisch denken.

 

Belang van kunst in maatschappij en samenleving

Kunst beïnvloedt de maatschappij door meningen te veranderen, waarden bij te brengen en ervaringen te vertalen door ruimte en tijd heen. Onderzoek heeft aangetoond dat kunst het fundamentele gevoel vanzelf beïnvloedt. Schilderkunst, beeldhouwkunst, muziek, literatuur en andere kunsten worden vaak beschouwd als de opslagplaats van het collectieve geheugen van een maatschappij. Schilderijen, sculpturen, enz., die gemaakt zijn om mooi te zijn of om belangrijke ideeën of gevoelens uit te drukken.

Kunst kan de eenheid van een gemeenschap bevorderen: het vestigt een gedeelde identiteit en een gevoel van verbondenheid tussen diverse groepen. Zelfexpressie en bewustzijn: Kunst biedt een platform om onze gevoelens, gedachten en identiteiten te uiten. Contemplatie en reflectie: door middel van kunst kunnen we de mysteries van het leven overdenken.

Openbare kunst voegt een enorme waarde toe aan de culturele, esthetische en economische vitaliteit van een gemeenschap. Het is nu een algemeen aanvaard principe van stadsontwerp dat openbare kunst bijdraagt ​​aan de identiteit van een gemeenschap, gemeenschapstrots en een gevoel van verbondenheid bevordert, en de levenskwaliteit van haar bewoners en bezoekers verbetert (beelden en kunstwerken in de openbare ruimte).

Het zet ons aan het denken, over onszelf en over de samenleving. Het draagt bij aan een beter sociaal milieu, betere omgangsvormen tussen mensen en beter begrip tussen culturen. Een leukere en betere samenleving. Kunst en cultuur zijn daarmee van grote toegevoegde waarde voor de samenleving.


Belang van kunst als uitdrukking

Net als taal is kunst een vorm van expressie. De boodschap kan symbolisch of religieus, historisch of politiek zijn. Maar het doel van kunst is niet simpelweg het overbrengen van een boodschap, maar nog belangrijker: het uitlokken van een emotionele reactie, het ‘ontroeren’ van ons op de een of andere manier. Kunst trekt je aandacht, maakt je nieuwsgierig, brengt je in vervoering en kan je ook troost bieden. Kortom, kunst inspireert!

Kunst is niet alleen een uiting van emotie, maar ook een medium om ideeën over te brengen. Het kan fungeren als therapeutische verlichting, een kanaal voor zelfexpressie, of gewoon een manier om de schoonheid van het leven te waarderen. Via kunst kunnen we de geschiedenis vastleggen, maatschappelijke waarden belichamen en commentaar geven op politieke of sociale gebeurtenissen 

 

Kunnen dieren ook kunst maken? Nee, dieren kunnen naar mijn mening geen

Kunst maken. Ja je kunt een aap kwasten, verf en een doek geven. De aap zal als hij zin heeft het doek vol kliederen. Maar uit zichzelf maakt hij geen tekening in het zand of probeert een stukje hout te vervormen tot iets dat hij mooi vindt. 

Mijn omgang met kunst

Veel kunst vind ik niet mooi. Eigenlijk is er maar relatief weinig wat ik echt heel mooi vind. Ik vind ook dingen die ik niet mooi vind wel interessant om te bekijken. Ik ben altijd nieuwsgiering naar iets nieuws en probeer te bedenken waarom een kunstenaar iets gemaakt heeft. Als ik iets zie dat ik elders ben tegengekomen is mijn interesse weg. Het moet verrassen. Daarom is creativiteit zo belangrijk. Het gaat meer om het idee dan om vakkundigheid;  

 

Ik heb misschien een bizarre smaak. Qua muziek luister ik graag naar minimal music  van Glass, Adams, Cage, naast Bach natuurlijk; qua beeldende kunst ben ik een liefhebber van het impressionisme, maar ook van Caravaggio, Newman,, Rothko, Hopper; qua beeldhouwkunst zijn dat Michelangelo, Rodin, Brancusi,  Hepworth  en qua architectuur het modernisme plus  Bauhaus, De Stijl, Jugendstil en Le Corbusier en Lloyd Wright.

 

Ik zal altijd een frequent bezoeker van musea, theaters, concertzalen en andere podia blijven. Ik blijf zelf ook schilderen en boetseren, niet omdat ik dat goed kan maar omdat ik dat leuk vind om te doen. Mijn karakter is niet erg geschikt om erg precies te schilderen. Ik werk vlug, wat grof, wil gauw klaar zijn en krijg al snel ideeën in mijn hoofd om weer iets anders maken. Ik kan niet wekenlang met een kunstwerk bezig zijn. Met beeldhouwen was dat wel zo omdat het hakken, zagen, vijlen, schuren en polijsten veel tijd kost en gewoon niet sneller gaat. Daar deed ik een maand of twee maanden over een flink beeldhouwwerk, terwijl een week over een schilderij doen is voor mij al heel lang. Het kan vaak ook in een dag.  

Literatuur

Marco Derksen, ‘Belang van kunst en cultuur voor de samenleving’, koneksa-mondo-nl (20 dec 2020)

‘Het belang van kunst en cultuur’, home-academy.nl
‘Kunst en cultuurvakken, waarom?’, slo.nl (6 mrt 2024)

Jeroen de Baaij, ‘Kunstgeschiedenis: Prehistorie’, kunstvensters.com (4 jan 2017)

Reactie plaatsen

Reacties

Hiske
een jaar geleden

Fijn om te lezen en passend in ons leven. Hartelijk dank

Huub van de Vijver
een jaar geleden

Kunst en cultuur in het algemeen heeft voor mij meerdere betekenissen. Ik maak deel uit van een cultuur; zeeuws, nederlands, europees, westers, christelijk en daar voel ik mij goed bij. Daarbuiten ben ik geïnteresseerd in andere culturen, mede omdat ik met veel mensen heb samengewerkt uit die culturen. De culturen brengen kunst voort die een andere kijk op het leven geeft. Ik bezoek wat kleinere musea, galeries, beeldentuinen en exposities. Ik ben ook wel een paar keer in de grote musea geweest maar ik vind het daar te druk en ik hoef niet perse te zien wat iedereen gezien moet hebben.