Na Brexit nam het gewicht van Frankrijk in de Europese Unie toe. Bovendien werd na de machtswisseling van Angela Merkel naar Olaf Scholz de Duitse rol in Europa kleiner. De huidige Duitse bondskanselier wil en kan een centrale rol niet spelen. Dus de centrale rol schoof op richting de Franse president Macron. De eerzuchtige en zelfbewuste Macron was graag bereid de spilfunctie in Europa te bekleden. Scholz hield dat deels af zeker ten aanzien van de kernwapenpositie van Frankrijk. De kanselier leunde en leunt sterk op het Atlantische bondgenootschap met de Verenigde Staten en vertrouwt op de NAVO als beschermende paraplu. Macron’s aanzien werd echter sterk verzwakt door de vele perikelen in zijn eigen land. En daar wil ik het hier over hebben.
Macron richtte zelf in 2016 een nieuwe politieke partij op, Renaissance. In 2017 won hij de presidentsverkiezingen van Marine Le Pen, de socialistische leider. Op de leeftijd van 39 jaar (de jongste president ooit) volgde hij François Hollande op. Hij had onder Hollande al in diverse functies gewerkt. Ook bij de verkiezing voor zijn tweede ambtstermijn versloeg Macron met 38,5% Le Pen, maar in het parlement behaalde zijn partij niet meer de meerderheid. De opkomst voor die verkiezing was slechts 46%, niet een percentage dat aantoonde dat de burgers veel vertrouwen in de politiek hadden. Zijn premiers moesten het met minderheidskabinetten doen.
In 2018 begonnen de boeren en de landelijk wonende burgers (La France périphérique) te protesteren tegen de verlaging van de maximumsnelheid naar 80 km/uur op secundaire wegen en later tegen de verhoogde accijns op brandstof en de hoge kosten van levensonderhoud. Dit werd het protest van de gele hesjes (les gilets jaunes; in elke auto moet een Pech Onderweg pakket aanwezig zijn waarin ook een geel hesje zit). Dat dit protest zo heftig en violent werd en uit de hand liep verbaasden velen. Dat Franse boeren vaak en actief protesteren is bekend. Dit keer deden ze het zonder formele leiding. Sociale media zoals de per departement georganiseerde Facebook groep Colère (woede) riepen op tot actie. Ze blokkeerden snelwegen en toegangswegen tot brandstof depots. De demonstraties gingen over in vernielingen. De Franse bevolking steunde massaal de gelehesjesbeweging. De geest was uit de fles en hield niet op!
Uiteindelijk ging het protest over in kritiek op het beleid van Macron en de hoge belastingen.
De verhoogde accijns op brandstof werd ingetrokken en Macron probeerde de koopkracht te verbeteren. Hij verkondigde dat voor het bereiken van de klimaatverandering de accijnsverhoging nodig zou zijn geweest. Maar de bevolking die weliswaar het probleem van klimaatverandering erkende vond dat daar de multinationals voor op moesten draaien en niet zij. Macron probeerde het beleid meer democratie vorm te geven door discussiegroepen te organiseren en het invoeren van referenda. Hij gaf aan de inkomensbelasting voor middengroepen te verlagen en de kleine pensioenen te verhogen. Wel zei hij dat Fransen langer moesten doorwerken dan 62 jaar. Hij wilde de pensioenleeftijd verhogen naar 65 jaar maar deed uiteindelijk water bij de wijn en verlaagde dit naar 64 jaar. Ook die verhoging lokte massaal protesten uit in het hele land.
Meer dan 1 miljoen mensen gingen de straat op. Rond Parijs werden alle hoofdwegen geblokkeerd.
Eigenlijk is dit vreemd. In alle andere landen in Europa is de pensioenleeftijd vastgesteld op 65 jaar, enkel in een klein aantal landen is dit voor vrouwen op 60 jaar gezet. Bovendien kunnen met de veroudering van de bevolking de steeds kleiner wordende aantallen werkenden de kosten van de niet werkenden en de samenleving niet opbrengen. Daarenboven werken de Fransen maar 35 uur per week en hebben zeer vele (katholieke feesten) vrije dagen per jaar. In totaal hebben ze ook nog 8 tot 10 weken per jaar vrij! Elders in Europa zoals in België en ons land is de trend ingezet naar een hogere pensioenleeftijd van 67 jaar.
Het klimaat tussen overheid en burgers is in Frankrijk vergiftigd zeker dat tussen overheid en vakbeweging. De boeren lijken ook niet meer in hun hok te krijgen. Ze blokkeerden in 2024 de 8 snelwegen rond Parijs Zij willen meer betaald krijgen, een vermindering van de milieumaatregelen en minder EU-bureaucratie met name over de 4% land van hun grond die braak moet liggen voor natuurherstel. Ze waren al eerder tegen het afbouwen van subsidie op landbouwdiesel. En die werd gestopt.
Waarom is er niet meer redelijkheid onder de Franse boeren en burgers? Ik weet het niet. Ik heb drie jaar in Frankrijk gewerkt en vond het een fijn werkklimaat. Ik ben van mening dat er goed en hard werd gewerkt. Wel werd het werk als een aparte issue gezien zoals tijdens de lunch, die wel en een tot anderhalf uur kon duren, werd niet over werk gesproken. Zeker de Franse samenleving is veel formeler en hiërarchischer (mijn bovenbaas zag ik zelden of niet) dan de onze. Ik denk dat het verschil tussen Parijs, andere grote steden en de Périphérique enorm groot is en dat het leven op het platteland heel moeilijk is. Verder leven de Franse boeren, die nota bene in 2019 38 miljard euro subsidie van de EU kregen en nog 14 miljard voor plattelandsontwikkeling, in een andere wereld.
Ik heb het niet gehad over Frankrijk als vakantieland, niet over de Franse kaas, de wijn, de sfeer en de alpinopet. Het is een zalig land om te zijn en we zullen er altijd weer terugkomen. Maar ik zou niet weten hoe je dit land weer op de rails zou kunnen krijgen. Water bij de wijn blijven schenken helpt niet. Het boerendom zal terug in de kooi moeten, goedschiks of kwaadschiks, en niet alleen In Frankrijk maar ook in andere Europese landen. Laat vrije concurrentie toe en open de grenzen.
Literatuur
‘Emmanuel Macron’, en.m.wikipedia.org
‘Protestbeweging van de Gele Hesjes’, en.m.wikipedia.org
‘Bijna miljoen Fransen op de been tegen hogere pensioenleeftijd’, Nos nieuws (11 feb 2023)
‘Boeren blijven wegen rond Parijs en op andere plaatsen blokkeren’, boerderij.nl (20 jan 2024)
Fennema, ‘Waarom de Fransen massaal protesteren om de laagste pensioenleeftijd van de EU te houden’, eenvandaag.avrotros.nl (13/2/2023)
‘Pensioenleeftijd’, nl.m.wikipedia.org
‘Un president l’Europe et la guerre’, moviemeter.nl
‘A president, Europe and War’, 2doc.nl (2 feb 2023)
Reactie plaatsen
Reacties
Frankrijk is al lang het land van opstanden en ideologieën, maar ook van de Verlichting. In het boek van Robert te Slaa 'wat is fascisme' staat dat fascisme en communisme uit dezelfde koker van idealistische Fransen komen in de 19e eeuw. Je vindt in Frankrijk alles wat goed en fout is.