In de 17 Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties komen armoede, honger en duurzame ontwikkeling aan bod. Milieu en klimaat spelen een steeds grotere rol in de toenemende ongelijkheid.  Dat heeft te maken met extreme droogte, grote overstromingen, bosbranden en met een toename van onvruchtbare grond onder andere door problemen met bevloeiing. Armoede heeft ook alles te maken met de kwaliteit van het bestuur en met de mate van rechtszekerheid in de verschillende landen.

Er zijn diverse factoren die de verschillen in rijkdom bepalen:
-  Het toeval, de familie via erfenissen, de gezondheid van de mensen
-  De instituties, die welvaart creëren (vergroting van het sociaal kapitaal)

Het Oxfam Novib rapport over ongelijkheid ‘Inequity Inc. How Corporate Power Divides Our World and the Need for a New Era of Public Action’ stelt dat rijken rijker en armen armer worden.  De rijkste vijf mensen ter wereld verdubbelden sinds 2020 hun vermogen van $ 405 miljard naar $ 869 miljard. Het aantal miljardairs steeg met 32%. Daarentegen werden circa 5 miljard mensen armer in de wereld, en dat heeft met het inkomen te maken. Het vermogen en het bezit is nog veel ongelijker verdeeld dan het inkomen. De onderste 60% hebben 1% van totale vermogen, terwijl de rijkste 10% de helft van het vermogen hebben. De bovenste 2% hebben een derde van totale vermogen.  De groter wordende verschillen hebben te maken met de hogere inflatie. De prijzen gingen omhoog, waardoor rijke mensen konden blijven sparen, maar arme mensen inteerden. Ook grote bedrijven profiteerden daarvan met als gevolg dat de hogere winsten deels naar de aandeelhouders gingen. De lonen van werkenden stegen dus minder dan de inflatie. De verwachting dat meer economische groei automatisch tot meer welzijn en welvaart zou leiden, ging niet meer op. Een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam over de jaren van 1977 tot 2011 toont aan dat de onderste 10% er 30% op achteruit zijn gegaan en dat de rest erop vooruitging.

Een ander punt: extreme rijkdom gaat moeilijk samen met klimaatverandering. Rijken stoten veel m eer broeikasgassen uit door hun luxueuze levensstijl dan armen. Armen stoten gemiddeld 1,5 ton per jaar uit terwijl de rijken 101 ton uitstoten.

Rijke mensen proberen via allerlei ontduikingsroutes minder belasting te betalen. Een zeer kwalijke en onbegrijpelijke en asociale houding!

In Nederland

Nederland is een relatief ‘gelijk’ land althans ten aanzien van inkomensverschillen, maar niet met betrekking tot het vermogen. In die zin is het ongelijker dan andere Europese landen en vrijwel net zo ongelijk als in de VS. De Gini coëfficiënt van 0,90 voor vermogens in ons land is enorm hoog (1,0 is volledige ongelijkheid en 0,0 is volledige gelijkheid). De Gini coëfficiënt voor inkomens in Nederland is 0,281, de helft lager dan in de VS.
Deels heeft dit te maken dat met ons pensioenstelsel en met de goede sociale voorzieningen (AOW, Anw, Wlz, Akw). Mensen hoeven niet te sparen voor hun oude dag of voor ziekte en invaliditeit.
In vergelijking met het VK en de VS nam ook bij ons de inkomensongelijkheid toe. Belastingen, toeslagen en uitkeringen strijken het verschil glad. Er was wel een toename in de ongelijkheid tussen 2021en 2022, daar veel vrouwen weer aan het werk gingen. Bij mannen steeg de ongelijkheid meer dan bij vrouwen.

Volgens het CBS heeft in Nederland de onderste helft vrijwel geen vermogen en vaak meer schulden dan bezit. Van de huishoudens zit 1,2 miljoen in de schulden en hebben 1 miljoen huishoudens minder dan € 5.000 op de bank. De rijkste 1% heeft een kwart van het vermogen. In ons land zijn nu 51 miljardairs. Ook bij ons stijgen bonussen sneller dan salarissen. Deels komt dit door ons belastingstelsel. De rijksten betalen slechts 20-30% belasting, terwijl de gemiddelde Nederlander 40% betaalt. In ons land rendeert kapitaal beter dan arbeid.
Weliswaar is het rendement op vermogen vorig jaar in box 3 van 32% naar 36% gestegen.

Nederland spaart veel minder dan andere landen. Nederlanders hoeven ook maar kleine buffers aan te houden, want zij worden goed verzorgd. Het spaarsaldo is 576 miljard, in 2023 kwam er maar 15 miljard erbij. Sparen is minder interessant daar de rente lager is dan de inflatie. Het vermogen zit voornamelijk in beleggingen.

Door de versobering van de uitkeringen groeide de ongelijkheid. Flexwerk, minder spaargeld, onzekerder inkomen, minder kans op bijscholing en kariger sociale voorzieningen voor laagverdieners vergrootten de ongelijkheid.

Ook in Nederland is onder de kabinetten Rutte een cruciaal deel van het publieke domein zoals infrastructuur in commerciële handen overgegaan. Wij betalen daarvoor, meestal niet minder maar meer, en de bedrijven maken het rendement!