In Polen kwam de regering van PiS, die eerst onder Jaroslaw Jaruzelski  en later onder Mateusz Marowiecki regeerde, na de verkiezingen ten val daar zij de meerderheid verloren. Donald Tusk, bekend daar hij voorzitter geweest was van de Europese Raad, slaagde erin om een regering te vormen. Die regering zal veel wetten waaronder die de rechtstaat ondergroeven, weer in ere herstellen. De verandering in Polen zal in Hongarije voorlopig nog niet gebeuren. Orban heeft met zijn radicaal rechtse partij Fidesz, die een lijstverbinding is aangegaan met de christendemocratische KDNP, nog driekwart van het parlement in handen met slechts 44,6% van de eigen stemmen. Waarom blijven de christendemocraten in hemelsnaam de agenda van Victor Orban uitvoeren? Fidesz is verantwoordelijk voor de democratische erosie in het land, zowel ten aanzien van het tegengaan van de oppositie, de beperking van de vrijheid van meningsuiting, beperkingen van de rechterlijke macht en het beïnvloeden van eerlijke verkiezingen. Onbegrijpelijk dat de christendemocraten zo’n regering steunen. Orban is de kwelgeest van de EU ook door zijn steun aan Poetin, terwijl de EU alle contacten met Rusland verbroken heeft sinds de Russische inval in Oekraïne. Ook Robert Fico premier in Slowakije met zijn linkse partij SMER steunt Poetin en Rusland. De EU heeft een enorm pakket aan sancties tegen Rusland uitgebracht.

Orban blokkeert de Europese hulp aan Oekraïne. Bij de stemming in de Europese Raad voor een toekomstig lidmaatschap van Oekraïne in de EU verliet Orban de zaal, waardoor die stemming, waarvoor unanimiteit nodig was, positief verliep. Dit is overigens niet de laatste stemming in de Europese Raad over dit onderwerp, dus hij heeft nog meerdere kansen om een spaak in de wielen te steken. Orban verkreeg op die manier een onderhandelingspositie om geblokkeerde gelden van de EU voor Hongarije vrij te krijgen.

Laten we nog eens kijken naar de voorwaarden van de toetreding tot de EU.

De voorwaarden voor toetreding van het EU-lidmaatschap zijn:
- stabiele democratie
- waarborging van de rechtstaat met respect voor de wetten en de daarmee samenhangende vrijheden en instituten
- eerbiediging van de mensenrechten
- bescherming van minderheden
- het hebben van een goed draaiende markteconomie die opgewassen is tegen de concurrentie van andere EU-landen
- het vermogen hebben om de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, wat inhoudt dat de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie worden onderschreven

In geval van het toetreden van een nieuw lid moet elk lid en het Europese Parlement daarmee instemmen.

Er zijn geen bijzondere eisen neergeschreven onder welke voorwaarden een land niet in de EU kan blijven. Uiteraard kan een land zelf besluiten om uit te treden, waarvoor onderhandelingen nodig zijn. Na de Brexit, die overigens niet meer zo positief wordt beoordeeld door de bevolking en de politiek in het Verenigd Koninkrijk, zal de animo om uit te treden niet heel groot zijn. Maar kunnen de EU-landen een land eruit zetten omdat die niet meer voldoet aan de voorwaarden voor toetreding en zich niet confirmeert aan de politieke richting. In principe kan dat maar daar is unanimiteit voor vereist en dat zal niet makkelijk te bereiken zijn. Wel kan de EU financiële sancties opleggen of het stemrecht ontnemen. In geval van Hongarije zijn bedragen voor de ontwikkeling van het land bevroren. 

Er zijn zeven EU-instellingen: de Europese Commissie, het Europese Parlement waarvan de leden gekozen worden via algemene verkiezingen door alle Europeanen, de Europese Raad van regeringsleiders, de Raad van de EU van ministers op een bepaald vakgebied zoals Buitenlandse Zaken, Justitie, Landbouw, etc., de Europese Centrale Bank, het Hof van Justitie van de EU, de Europese Rekenkamer.

Hoe zit het met de stemming, is er unanimiteit vereist?
Unanimiteit is vereist in de Europese Raad van regeringsleiders bij een aantal onderwerpen: het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid, de instelling van het Europees Openbaar Ministerie, het familierecht en de operationele politiesamenwerking, harmonisatie nationale wetgeving op het gebied van directe belastingen, goedkeuring van de financiële middelen van de EU, onderlinge aanpassing van de wetgeving en wanneer de Raad een voorstel van de Europese Commissie wijzigt tegen de zin van de Commissie in. Ieder lid kan zich onthouden van stemming of een beslissing blokkeren via een veto.

In de meeste gevallen is geen unanimiteit vereist. Er kan met een gewone meerderheid gestemd worden of wat veel gebeurt met een gekwalificeerde meerderheid, waarbij rekening wordt gehouden met het aantal inwoners per land (bijv. Malta 3 stemmen, Nederland 13 en Duitsland 29). In de praktijk worden besluiten zo veel mogelijk met consensus of in onderlinge overeenstemming genomen. De Europese Raad staat op dit ogenblik onder voorzitterschap van de Belg Charles Michel. Ook de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen maakt deel uit van de Raad.